Informatie

Nieuwsgierig naar het 'hoe', 'wat' en 'waarom' in een kleuterklas? Misschien kunnen deze artikels uw nieuwsgierigheid bevredigen...
Of het doen en laten in een kleuterklas verduidelijken.

 

Een dag in een kleuterklas

We starten elke dag gezellig samen in de kring of onthaalhoek.  Het is eventjes tot rust komen, de kans krijgen om iets te vertellen aan elkaar, samen een morgenliedje te zingen, …
Het woordje ‘onthaal’ dekt vaak allerlei ladingen : weerbericht, de taakverdeling, kijken wie aanwezig is, het dagverloop, de nieuwtjes van de dag, verjaardagen, wie wil wat kwijt, …
Het samen zitten en vertellen in de kring schept een band van verbondenheid.  Daarom vinden wij het zo belangrijk dat alle kleuters samen tijdig aanwezig zijn.

Bij het starten van elke dag wordt meestal bijzondere aandacht besteed aan het groeiend tijdsbesef van de kleuter.  Welke dag is dit? Welk dagdeel ?  Hoeveel nog slapen en het is … vakantie, sinterklaasfeest, jouw verjaardag, …?  De kleuters vergeten geen dag : vandaag is het  …  Het aantal dagen wordt geteld, geklapt, gezongen, …
Naast de dagkalender hebben we een weekkalender, een maandkalender, een seizoenskalender, aftelkalenders, … Deze kalenders bieden structuur en houvast.

Geen nieuwsbericht of journaal dat zich ernstig neemt, zal nalaten mee te delen welk weer verwacht mag worden.   In de kleuterschool is het traditie elke dag te vertellen welk weer het nu is.  Het weer in ons Belgenland maakt dit wel zeer variabel en boeiend.

Soms is er aansluitend bij de ochtendgewoonten en het onthaalgesprek een eerste aanloop naar het thema.

Na het samen zitten en luisteren is er tijd voor wat meer actie.  De juf stelt aan de kleuters voor wat de keuzemogelijkheden van de dag zijn.  De meeste kinderen hebben snel hun keuze gemaakt en staan enthousiast te popelen om aan het spelen of aan het werk te gaan.
We vliegen er echter niet zomaar in.  Elke klas heeft zo zijn eigen systeem zodat het keuzemoment rustig kan verlopen.

De peuters en kleuters kunnen nu aan de slag in hun zelfgekozen speelwerkhoek.  Dit kan een basishoek zijn zoals de bouwhoek of het poppenhuis, … of een al dan niet geleide groep aan tafel.
Kinderen moeten op elk moment weten : Wat vind ik in deze hoek ?  Waar en hoe berg ik hier het materiaal op?  Aan welke afspraken dien ik mij hier te houden ?
Elke hoek krijgt zo een duidelijke herkenbare functie van ‘och, hier doe je dit dus’.  Alle materialen zijn binnen het handbereik van de kleuters.  Pictogrammen of kettingen herinneren er de kinderen aan met hoeveel ze gelijktijdig in de hoek aanwezig kunnen zijn.

In de hoeken zorgen we voor een rijk en gevarieerd aanbod van materialen om de kinderen uit te dagen en van alles te ondernemen en te exploreren.  In elke hoek moet de variatie aan materialen brede ontwikkelingskansen bieden.
De inrichting van een kleuterklas is een dynamisch gebeuren, een niet eindigend proces… Afhankelijk van de behoeften van de kleuters zal ze gewijzigd worden en die behoeften liggen anders in april dan in september.

De basishoeken die je bij ons in elke klas terug vindt zijn : de poppenhoek, de bouwhoek, de onthaalhoek, de zandtafel, de boekenhoek, de denkhoek, de bewegingshoek, de hoek voor knutselen, tekenen, schilderen, …
Daarnaast hebben we ook nog specifieke hoeken die nodig zijn in bepaalde fasen van de ontwikkeling : bij de jongste kleuters en peuters vind je een snoezel- of knuffelhoek; bij de oudsten is er de computerhoek en de winkel.  In het derde kleuter heb je dan ook de lees- en schrijfhoek.
Hoeken die tijdelijk georganiseerd worden en die een extra impuls geven aan het leren en leven van de kleuters zijn themahoeken : bijvoorbeeld de natuur- en ontdekhoek, de muziekhoek, de licht- en donkerhoek, de watertafel, …

Naast het zelfstandig spel in de hoeken kan een kleuter ook ingaan op het aanbod van de juf.  Dit kan een knutselwerkje of manuele vaardigheid, een speel-werkblaadje, een huishoudelijk werkje, …zijn.  Allerlei opdrachten kunnen de kinderen op eigen tempo, naar eigen creativiteit en naar eigen kunnen uitvoeren.  Een opdracht kan al dan niet een mag- of moetwerkje zijn : dan is het al dan niet verplicht.

Een hygiënische en gezellige onderbreking van hun schooldag is het gezamenlijk melk drinken, koek of fruit opeten en het bezoekje aan het toilet.  Daarna kunnen ze zich lekker uitleven op onze uitnodigende speelplaats.

Na de speeltijd wordt het spelen in de klas hervat en de deelgroepen herverdeeld.  De kleuters kunnen nieuwe keuzes maken.  Het werken in hoeken is zo’n pedagogisch plusplunt dat de lagere school dit integreert in hun klasgebeuren.

Opruimen is beslist niet de lievelingsbezigheid van grote en kleine mensen. Veel kleuters hebben er een hekel aan.  Opruimen is het noodzakelijk kwaad.  Hoe kan het zo goed mogelijk ?
> een goed gestructureerde klasinrichting met een duidelijk opbergsysteem is geen overbodige luxe.  Zo weet iedereen waar elk speelstukje hoort.
> duidelijke en rechtvaardige afspraken voorkomen ook een heleboel problemen. Het is motiverend om mee te delen waarom moet worden opgeruimd en wat daarna gebeurt : bijvoorbeeld : ‘straks vertel ik nog een verhaal’, ‘na het opruimen spelen we nog een spel’,…

En … het opruimen wordt altijd door de leidster gewaardeerd.  Goed is echt goed, wat nog niet lukt, wordt omschreven in tips.  Volgende keer beter.  Sommige kleuters zien opruimen als een spel op zich.  Als een vlijtige huismoeder of huisvader lopen ze de klas door speurend naar rommel.  De toegewijde kleuter wil alles doen om de leidster van dienst te zijn. Anderen bedenken allerlei trucs om aan het opruimen te kunnen ontsnappen.

En daarna komt het beloofde klassikale moment in de kring : het verhaal, een spelletje, een lied of versje, een muzikaal moment, vinger-en handspelletjes, … om samen gezellig de voormiddag af te ronden.  We wensen elkaar smakelijk eten en we zien elkaar straks terug na het middageten…

De bel nodigt de kleuters uit om weer flink in de rij te komen staan en de jongsten zitten op de bankjes. Na het korte afscheid van mama of papa stappen we de klas binnen.  Wat volgt is een kort onthaal en daarna gaan we ons bezinnen.
Hoe doen we dat?  In onze godsdiensthoek wordt het kaarsje aangestoken en maken we het eventjes stil.  Aan de hand van een prentenboek, een verhaal, een waarneming, een beleving  werken we rond waarden, die dicht bij de belevingswereld van een kleuter liggen.  We bewonderen en verwonderen ons over het mooie en zinvolle in de natuur, in contacten met elkaar en in dagelijkse momenten.  Ook uit de bijbel wordt er al eens verteld bij de oudste kleuters, bijvoorbeeld “Het verloren schaap” of  “Het kerstverhaal”. Het godsdienstmoment wordt sfeervol afgesloten met een gebedje, een lied of  een symbolische handeling.

“Wanneer mogen wij spelen ?”, “Juf, zijn alle hoeken open ?”…  de kleuters weten al wat er volgt, namelijk het vrij spel.
Zoals het woord zelf laat vermoeden, kan de kleuter tijdens momenten van vrij spel zelf kiezen wat hij speelt, hoe hij speelt en met wie hij speelt binnen de grenzen die de leidster heeft voorzien.  Deze grenzen zijn organisatorisch en pedagogisch verantwoord.  Meestal kiezen enkele kleuters voor eenzelfde speelhoek of het zelfde spelmateriaal.  Er kan vrij worden gespeeld door alle kleuters in alle hoeken.  Soms worden er ook nog wel eens werkjes afgewerkt.
De juf wordt vaak eens uitgenodigd in de poppenhoek om te komen eten of een kopje koffie te drinken.  Of  er worden zandtaartjes en plasticine-ijsjes aangeboden.  Niet bevorderlijk voor onze lijn.
We worden niet alleen verwend met lekkere hapjes, maar de kleuters helpen zelfs om onze slaapkamer te decoreren met hun vrije tekeningen.
Het vrij spel is het ideale observatiemoment om alle kinderen eens onder de loep te nemen of van op afstand te observeren.

Naast het spelen is het grof motorisch bewegen heel belangrijk.  Dit kunnen korte bewegingsmomentjes in de klas, bewegingsactiviteiten in de zaal of spelmomenten op de speelplaats zijn.  Onder deze noemer vallen ook onze fietsnamiddagen, waar de kleuters stuurvaardig en behendig leren rijden.
Hoe belangrijk bewegen is ? Wel, de kleuter ontdekt het eigen lichaam en gebruikt er alle sensomotorische mogelijkheden van in ruimte en tijd. De kleuter krijgt veilige impulsen om zijn grenzen te verleggen rekening houdend met zijn niveau.
Elke dag, elke halve dag, elk deel van de dag zullen we voor de kleuters kansen voor bewegen creëren.  Even in je handen klappen, even op je neus tikken, even met je vingers over je knieën lopen, … zijn leuke bewegingstussendoortjes.  Ze zijn een kans tot ontladen en uitleven.  Bewegingsmomenten komen de aandacht en de concentratie ten goede.
Sommige bewegingsactiviteiten zijn op zich al erg motiverend.
Zoals : een omloop met allerhande toestellen en materialen, waarbij  de kleuters een hele reeks gevarieerde bewegingen uitvoeren.
Of een doorschuifsysteem, waarbij de kleuters in enkele kleinere groepjes bezig zijn met een materiaalaanbod en waarbinnen één vaardigheid wordt geoefend.
Kleuters bewegen heel graag op muziek.  De kleuterjuf geeft de kinderen impulsen om het hele lichaam en de ruimte nog creatiever te gebruiken.
En dan zijn er nog bewegingsactiviteiten in opdrachtvorm.  Al spelend bewegen met materialen worden alle eigenschappen geprobeerd en verkend.  Dit kan met ballonnen, pittenzakken, linten, voddenballen, …
Na inspanning komt ontspanning …
Tot rust komend via relaxatieoefeningen, ademhalingsoefeningen en rustgevende afsluitertjes zijn we terug ontspannend en relaxt.

De dag kan worden afgerond met een kringspel, een terugblik op de dag, een liedje of een afscheidsritueel.
Moe, maar voldaan nemen we afscheid met een hoofd vol ideeën en plannen voor de volgende dag.

Een kleuterdag is veel te kort om alles op één dag aan bod te laten komen…
We vieren feest, de poppen uit de poppenkast komen op bezoek, kleuterschoolprojecten worden uitgewerkt, gerechtjes worden bereid, uitstapjes worden gemaakt, nieuwe liedjes en versjes worden aangeleerd, wiskundige initiatie en taalspelletjes … Teveel om op te noemen …  maar alles is een deel van ‘goed kleuteronderwijs’

kinderen

Er valt dus ongelooflijk veel te beleven in een kleuterschool, zowel voor als achter de schermen.  En de antwoorden op de vraag ‘Wat heb je vandaag op school gedaan ?’ brengen de ouders vaak niet veel verder.  Daarom is het belangrijk dat er een ruime vorm van communicatie tussen ouders en school is.  Dit kan op meerdere manieren.  Er is het allereerste contact tussen ouders en school bij de inschrijving.  Daarna worden ouders op de hoogte gehouden van het klasleven en het schoolgebeuren via het kennismakingsmoment in de klas, een open-klasdag, nieuwsbrieven, oudercontacten, info-dagen, …  De leerkrachten zorgen op regelmatige tijdstippen voor de liedjes- en versjesbundels en de thema-brieven.  Soms worden ouders uitgenodigd voor een evenement of het bieden van een helpende hand.
Ouders worden ook betrokken bij het schoolleven via de ouderraad, informatieve ouderavonden, spreekavonden, …
En dan zijn er nog de occasionele gesprekjes aan de schoolpoort en de boeiende artikels en andere weetjes op de schoolwebsite…
Een bonte waaier van communicatiemogelijkheden tussen ouders en school die het geheel van onze kleuterschool nog meer kleur geeft.

(naar ‘Info-avond voor de ouders’ – Sint-Lodewijkscollege – De Wimpel)
COPYRIGHT 2016 © JUF VEERLE
DESIGNED BY MARKITA.BE